Ubezwłasnowolnienie to prawne pozbawienie lub ograniczenie zdolności do czynności prawnych osoby fizycznej. W polskim prawie wyróżnia się dwa rodzaje ubezwłasnowolnienia: całkowite i częściowe.
Rodzaje Ubezwłasnowolnienia
- Ubezwłasnowolnienie całkowite:
- Polega na całkowitym pozbawieniu osoby zdolności do czynności prawnych. Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może samodzielnie dokonywać żadnych czynności prawnych, takich jak zawieranie umów czy zaciąganie zobowiązań. W jej imieniu działa opiekun prawny.
- Ubezwłasnowolnienie częściowe:
- Ogranicza zdolność do czynności prawnych. Osoba ubezwłasnowolniona częściowo może dokonywać tylko niektórych czynności prawnych, zazwyczaj tych dotyczących drobnych, codziennych spraw. W pozostałych przypadkach potrzebuje zgody ustanowionego dla niej kuratora.
0Skutki Ubezwłasnowolnienia
- Ubezwłasnowolnienie całkowite:
- Osoba traci zdolność do samodzielnego podejmowania czynności prawnych (m.in. zawierania umów).
- Wszystkie czynności prawne dokonywane przez osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie są nieważne, chyba że dotyczą drobnych, codziennych spraw życia codziennego.
- Ustanawia się opiekuna prawnego, który podejmuje decyzje w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej.
- Ubezwłasnowolnienie częściowe:
- Osoba może samodzielnie dokonywać tylko niektórych czynności prawnych (art. 20 k.c., art. 21 k.c.).
- W pozostałych przypadkach wymagana jest zgoda kuratora.
Uzasadnienie Ubezwłasnowolnienia
Ubezwłasnowolnienie jest uzasadnione w sytuacjach, gdy osoba nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innych zaburzeń psychicznych, takich jak alkoholizm czy narkomania. Celem jest ochrona osoby przed podejmowaniem niekorzystnych decyzji, takich jak zaciąganie kredytów, chwilówek, pożyczek czy zawieranie niekorzystnych umów.
Procedura Ubezwłasnowolnienia
- Wniosek:
- Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić małżonek osoby, której dotyczy wniosek, jej krewni w linii prostej oraz rodzeństwo, a także jej przedstawiciel ustawowy.
- Krewni nie mogą zgłaszać wniosku, jeśli osoba ta ma przedstawiciela ustawowego.
- Postępowanie sądowe:
- Sprawa toczy się przed właściwym sądem okręgowym z obowiązkowym udziałem prokuratora.
- Przeprowadza się dowód z opinii biegłego psychologa oraz biegłego lekarza psychiatry. W przypadku niekorzystnej opinii istnieje możliwość przeprowadzenia opinii uzupełniającej bądź powołania innego biegłego.
- Na czas trwania postępowania możliwe jest wyznaczenie doradcy tymczasowego dla uczestnika, który ma być ubezwłasnowolniony, zaś uprawnienia takiego doradcy są tożsame z uprawnieniami przysługującymi kuratorowi.
Ubezwłasnowolnienie poprzedzone jest skomplikowaną procedurą sądową, której celem jest ochrona interesów osoby niezdolnej do samodzielnego podejmowania decyzji. Zważywszy na fakt, iż w niektórych sytuacja dokonanie ubezwłasnowolnienia osoby bliskiej jest koniecznością, warto znać swoje prawa.
