Zachowek – jak uzyskać zachowek?
Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która ma na celu ochronę najbliższych krewnych spadkodawcy przed całkowitym pozbawieniem ich udziału w spadku. Jest to szczególnie ważne w sytuacjach, gdy spadkodawca w testamencie powołuje do spadku osoby spoza najbliższej rodziny, pomijając przy tym swoich zstępnych, małżonka lub rodziców.
Komu przysługuje zachowek?
Prawo do zachowku przysługuje:
- Zstępnym spadkodawcy, czyli jego dzieciom, wnukom i prawnukom.
- Małżonkowi spadkodawcy.
- Rodzicom spadkodawcy, jeśli spadkodawca nie pozostawił po sobie zstępnych ani w chwili śmierci nie miał małżonka.
Wysokość zachowku
Zachowek wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby uprawnionemu w przypadku dziedziczenia ustawowego. Zaś w przypadku osób małoletnich lub trwale niezdolnych do pracy, zachowek wynosi dwie trzecie wartości tego udziału.
Darowizny a zachowek
Do zachowku co do zasady wliczane są darowizny dokonane przez spadkodawcę za jego życia.
Istnieją jednak pewne wyjątki:
- Drobne darowizny zwyczajowo przyjęte w danych stosunkach, takie jak prezenty.
- Darowizny dokonane na rzecz osób innych niż spadkobierca testamentowy, dokonane przed 10 laty przed śmiercią spadkodawcy.
Obliczanie wartości darowizny
Wartość darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, lecz według cen z chwili ustalenia zachowku. Oznacza to, że jeśli spadkodawca przekazał darowiznę w postaci nieruchomości, jej wartość będzie oceniana na podstawie cen rynkowych obowiązujących w momencie ustalania zachowku, a nie w chwili przekazania darowizny.
Zmniejszenie wysokości zachowku – art. 996 § 1 Kodeksu cywilnego
Zgodnie z art. 996 § 1 Kodeksu cywilnego, należny zachowek uprawnionemu zstępnemu, małżonkowi lub rodzicowi pomniejsza się o dokonane na jego rzecz zapisy windykacyjne oraz darowizny.
Zmniejszenie wysokości zachowku – art. 997 § 1 Kodeksu cywilnego
Zgodnie z art. 997 § 1 Kodeksu cywilnego, należny zachowek uprawnionemu zstępnemu pomniejsza się o poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.
Przedawnienie roszczenia o zachowek
Roszczenie uprawnionego z tytułu zachowku przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu. Oznacza to, że po tym okresie uprawniony traci możliwość skutecznego dochodzenia swojego prawa do zachowku.
Jedynie sygnalizacyjne wskazuję, że prawo do zachowku jest dziedziczne, czyli przysługuje spadkobiercą zmarłego uprawnionego, roszczenie o zachowek może być kierowane nie tylko wobec spadkodawcy testamentowego ale także zapisobiorcy windykacyjnego, zaś skutecznie bronić się można przed zapłatą zachowku poprzez uznanie uprawnionego do zachowku za niegodnego.
Jeżeli chcesz uzyskać zachowek, bądź uchronić się od zapłaty zachowku – służę pomocą – zajmuje się tym zawodowo, jestem specjalistą w prawie cywilnym.
Radca Prawny Krzysztof Adamczyk, tel. 516 215 294.
