Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która ma na celu ochronę najbliższych krewnych spadkodawcy przed całkowitym pozbawieniem ich udziału w spadku. Jednak istnieją sytuacje, w których osoba uprawniona do zachowku może zostać uznana za niegodną dziedziczenia, co skutkuje utratą prawa do zachowku. Jakie są te przesłanki i jak skutecznie bronić się przed zachowkiem?
Przesłanki uznania za niegodnego Zgodnie z art. 928 § 1 Kodeksu cywilnego, spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:
- Dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy.
- Podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności.
- Umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił go lub przerobił.
Nowelizacja Kodeksu cywilnego, która została 28 lipca 2023 roku i weszła w życie 15 listopada 2023 roku dodała dwie nowe przesłanki uznania za niegodnego:
- Uporczywe uchylanie się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą. Dotyczy to sytuacji, gdy osoba uprawniona do zachowku zaniedbuje swoje obowiązki wynikające z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.
- Działanie na szkodę spadkodawcy w sposób rażący i uporczywy. Może to obejmować różne formy nadużyć, które mają na celu zaszkodzenie spadkodawcy.
Jak skutecznie bronić się przed zachowkiem?
Jeśli jesteś zobowiązany do zapłaty zachowku, istnieje kilka sposobów, aby się przed tym bronić:
- Sprawdzenie uprawnień osoby żądającej zachowku. Upewnij się, że osoba ta rzeczywiście należy do kręgu osób uprawnionych do zachowku.
- Podniesienie zarzutu przedawnienia. Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu.
- Wykazanie niegodności dziedziczenia. Jeśli osoba uprawniona do zachowku spełnia którąkolwiek z przesłanek niegodności, można wnieść do sądu o uznanie jej za niegodną dziedziczenia.
Podsumowanie
Wytoczenie powództwa o uznanie za niegodnego dziedziczenia jest skutecznym sposobem na obronę przed roszczeniami o zachowek. Nowelizacje Kodeksu cywilnego wprowadziły dodatkowe przesłanki, które mogą być podstawą do uznania osoby za niegodną. Warto znać swoje prawa i możliwości obrony, aby skutecznie chronić swoje interesy.
Jeżeli chcesz uchronić się od zapłaty zachowku – służę pomocą – zajmuje się tym zawodowo, jestem specjalistą w prawie cywilnym.
Radca Prawny Krzysztof Adamczyk, tel. 516 215 294.
